Zadanie 8. (0–2)
Treść
W peroksysomach znajdują się enzymy, które biorą udział w reakcjach utleniania związków organicznych tlenem cząsteczkowym. Produktem wielu z tych reakcji jest szkodliwy dla komórki, bardzo reaktywny nadtlenek wodoru (H2O2). Zabezpieczeniem przed H2O2 jest obecność w peroksysomach enzymu katalazy, który rozkłada nadtlenek wodoru na wodę i tlen cząsteczkowy. Uczniowie postanowili sprawdzić, czy w tkankach roślinnych występuje enzym katalaza. W tym celu w dwóch probówkach A i B umieścili równe objętości soku ze startego surowego ziemniaka. Sok w probówce A zagotowali i ostudzili, a następnie do obydwu probówek dodali taką samą ilość roztworu H2O2 (wody utlenionej). a) W której z probówek (A czy B) zajdzie reakcja rozkładu H2O2 i jakie zmiany będą widoczne w tej probówce? b) Wyjaśnij, w jakim celu zagotowano sok w probówce A. 5
Pokaż odpowiedź
Przykłady poprawnej odpowiedzi
• W probówce B – wydzielają się (intensywnie) pęcherzyki tlenu powstającego podczas rozkładu H2O2 lub pęcherzyki gazu.
• W probówce B – jej zawartość będzie się (silnie) pienić.
1 p. – za wybór probówki B i poprawny opis zmian widocznych w tej probówce
0 p. – za wybór probówki A i określenie zmian charakterystycznych dla probówki B lub – za wybór probówki B bez podania zmian widocznych w tej probówce, lub – za wybór probówki B i błędny opis widocznych zmian w tej probówce b) (0−1) Tworzenie informacji Planowanie przebiegu doświadczenia – rozróżnienie próby badawczej i próby kontrolnej Przykłady poprawnej odpowiedzi
• Sok w probówce A zagotowano w celu sprawdzenia, czy reakcja jest katalizowana przez enzym katalazę, ponieważ pod wpływem wysokiej temperatury enzymy tracą swoją aktywność.
• Sok w probówce A zagotowano w celu sprawdzenia, czy badanym czynnikiem jest katalaza, która pod wpływem wysokiej temperatury powinna ulec denaturacji.
• Sok w probówce A zagotowano, aby unieczynnić lub zdenaturować enzym rozkładający H2O2
1 p. – za poprawne wyjaśnienie celu zagotowania soku w probówce A, uwzględniające denaturację części białkowej enzymu pod wpływem wysokiej temperatury i jego unieczynnienie
0 p. – za niepoprawne lub zbyt ogólne wyjaśnienie, które nie uwzględnia wpływu wysokiej temperatury na aktywność enzymu Egzamin maturalny z biologii – poziom rozszerzony