Zadanie 6.1. (0–1)AI
Bezlist (Buxbaumia) to wyjątkowy rodzaj mchów należący do prątników, występujący m.in. w polskich lasach. Gametofity męskie bezlistu są bardzo drobne – widoczne tylko pod mikroskopem. Gametofity żeńskie mają nierozgałęzioną łodyżkę, nieprzekraczającą 1 mm długości. Listki gametofitu żeńskiego zanikają podczas dojrzewania sporofitu i przekształcają się w nitkowate twory. Sporofit bezlistu osiąga do 2 cm wysokości i jest dobrze widoczny – na czerwonej secie znajduje się duża puszka zarodni, która przynajmniej na początku rozwoju jest zielona.
Na poniższym zdjęciu są widoczne dwa sporofity bezlistu.
Na podstawie przedstawionych informacji wykaż, że dojrzały sporofit bezlistu pozyskuje związki organiczne niezależnie od gametofitu, z którego wyrasta.
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie, że sporofit bezlistu odżywia się niezależnie od gametofitu, odnoszące się do fotosyntezy prowadzonej przez zielony sporofit (zawierający chlorofil i chloroplasty) LUB do braku fotosyntezy u zredukowanego gametofitu żeńskiego, LUB do dużej różnicy wielkości między gametofitem a sporofitem i niewystarczającej ilości zasobów gametofitu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
- Sporofit bezlistu zawiera chlorofil, a więc samodzielnie wytwarza związki na drodze fotosyntezy.
- Sporofit ma zieloną zarodnię, co wskazuje na obecność chloroplastów, może więc wytwarzać samodzielnie związki organiczne.
- Puszka zarodni sporofitu jest zielona, co wskazuje na obecność chlorofilu i możliwość odżywiania się na drodze fotosyntezy.
- Gametofity bezlistu nie mają listków, a więc nie prowadzą fotosyntezy i nie mogą one odżywiać sporofitu.
- Gdy sporofit jest dojrzały, to gametofit żeński nie ma już listków, które mogłyby przeprowadzać fotosyntezę, a więc gametofit nie może dostarczać sporofitowi związków organicznych.
- Gametofit jest dużo mniejszy od sporofitu, a więc nie mógłby wyprodukować i zgromadzić tylu substancji pokarmowych, żeby odżywić sporofit.
Uwagi:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do gametofitu męskiego – sporofit wyrasta z rodni gametofitu żeńskiego. Nie uznaje się odpowiedzi nieodnoszących się do cech sporofitu lub gametofitu przedstawionych w tekście lub na ilustracji, np. „Sporofit odżywia się samodzielnie, bo przeprowadza fotosyntezę”.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 35%
W zadaniu 6.1. (poziom wykonania – 35%) maturzyści musieli na podstawie analizy tekstu źródłowego oraz zdjęcia wykazać, że dojrzały sporofit mchu bezlistu pozyskuje związki organiczne niezależnie od gametofitu, z którego wyrasta. Aby poprawnie rozwiązać zadanie, powinni wyodrębnić z materiałów źródłowych takie cechy bezlistu, które wskazują jednoznacznie na możliwość niezależnego odżywiania się sporofitu i logicznie powiązać je z funkcją w tym procesie. Zdający, którzy szczegółowo przeanalizowali wstęp do zadania, mogli – w zależności od wyodrębnionych cech – wykazywać niezależne pozyskiwanie związków przez sporofit na trzy niewykluczające się sposoby:
• sposób pierwszy – zielona zarodnia sporofitu wskazuje na obecność chloroplastów zawierających chlorofil, dzięki czemu może on samodzielnie wytwarzać związki organiczne
• sposób drugi – gametofity bezlistu nie mają listków, a więc nie prowadzą fotosyntezy i nie mogą one odżywiać sporofitu
• sposób trzeci – gametofit jest dużo mniejszy od sporofitu, a więc nie mógłby wyprodukować i zgromadzić tylu substancji pokarmowych, żeby odżywić sporofit.
Poniżej przedstawiono przykłady poprawnych realizacji zadania.
• Dojrzały sporofit bezlistu pozyskuje związki organiczne niezależnie od gametofitu, ponieważ listki gametofitu żeńskiego zanikają, gdy dojrzewa sporofit, a puszka zarodni sporofitu zawiera chloroplasty pozwalające na przeprowadzenie fotosyntezy, podczas której wytwarzane są związki organiczne.
• Dojrzały sporofit pozyskuje związki organiczne niezależnie od gametofitu, ponieważ podczas dojrzewania sporofitu listki gametofitu żeńskiego zanikają, które pełnią funkcję asymilacyjną, w związku z tym gametofit nie może dostarczać sporofitowi związków organicznych.
• Gametofit męski bezlistu jest bardzo drobny, przez co nie mógłby dostarczać sporofitowi związków organicznych, natomiast gametofit żeński podczas dojrzewania sporofitu zanika, więc również nie mógłby być źródłem związków organicznych dla dojrzałego sporofitu.
Realizacja tego zadania jest więc bliźniacza w swej strukturze do zadania 5.3. – wyodrębniona cecha została logicznie związana z jej znaczeniem w celu dowiedzenia podanej w poleceniu tezy.
Odpowiedzi niepoprawne były najczęściej niepełne – nie uwzględniały cechy budowy bezlistu lub jej znaczenia, np.:
• Sporofit bezlistu odżywia się samodzielnie, bo przeprowadza proces fotosyntezy.
• Puszka sporofitu sporofitu jest zielona, dlatego sporofit pozyskuje związki niezależnie od gametofitu.