Zadanie 2. (0–3)
Treść
Jednym z mechanizmów odpowiedzialnych za transport wody w roślinie jest parcie korzeniowe. Proces ten jest uwarunkowany głównie aktywnym pobieraniem z roztworu glebowego niektórych jonów, co skutkuje wnikaniem wody i jej przemieszczaniem się w górę rośliny. Udowodniono, że w warunkach niedoboru tlenu oraz pod wpływem inhibitorów oddychania tlenowego parcie korzeniowe zanika. a) Opisz, w jaki sposób przeprowadzić obserwację (co trzeba zrobić i co zaobserwować), aby przekonać się o występowaniu parcia korzeniowego, mając do dyspozycji podlaną roślinę niecierpka, rosnącą w doniczce. b) Wyjaśnij, dlaczego parcie korzeniowe ustaje pod wpływem inhibitorów oddychania tlenowego. c) Wyjaśnij, dlaczego wczesną wiosną u drzew i krzewów okrytonasiennych parcie korzeniowe jest jedynym mechanizmem umożliwiającym przemieszczanie się wody w górę rośliny.
Pokaż odpowiedź
Rozwiązanie:
Roślinę niecierpka ściąć poniżej dolnych liści/(2–3 cm) nad ziemią. Z miejsca przecięcia będzie wypływała woda, wypychana z naczyń dzięki parciu korzeniowemu.
Schemat punktowania:
1 pkt – za właściwy opis zarówno wykonanej czynności, jak i dokonanej obserwacji
0 pkt – za wybór niewłaściwego materiału i sprzętu lub błędny opis obserwacji, lub odpowiedź w obu częściach niepoprawną, lub za brak odpowiedzi 2.b) (0–1)
Rozwiązanie:
Parcie korzeniowe ustaje pod wpływem inhibitorów oddychania tlenowego, ponieważ zahamowanie oddychania oznacza brak energii/ATP niezbędnej do aktywnego transportu/ pobierania jonów, koniecznego do wywołania wnikania cząsteczek wody.
Schemat punktowania:
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, odnoszące się do zahamowania dopływu energii niezbędnej do wytworzenia parcia korzeniowego, uzyskiwanej w procesach oddychania tlenowego
0 pkt – za wyjaśnienie błędne lub zbyt ogólne, lub za brak odpowiedzi 2.c) (0–1)
Rozwiązanie:
Brak liści i transpiracji z ich powierzchni (siły ssącej, spowodowanej transpiracją).
Schemat punktowania:
1 pkt – za wskazanie braku transpiracji liściowej jako przyczyny wykorzystania parcia korzeniowego dla transportu wody w górę rośliny
0 pkt – za wyjaśnienie błędne lub za brak odpowiedzi