Zadanie 6.1. (0–2)

Matura, czerwiec 2017 · IX.5 Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin

Treść

Turzyca piaskowa (Carex arenaria L.) jest byliną, która rośnie w miejscach piaszczystych i niepokrytych bujną roślinnością. Występuje często na nadmorskich i śródlądowych wydmach. Rozrasta się w charakterystyczny, liniowy sposób za pomocą prosto rosnących kłączy, wydających w regularnych odstępach pęd nadziemny. Kłącza mogą osiągać do 15 m długości. Kwiaty mają zredukowany okwiat i zebrane są w niepozorne kłosy umieszczone na szczycie pędu. W górnej części kłosa znajdują się kwiaty męskie zawierające po trzy pręciki mające długie i wiotkie nitki, a u jego podstawy – kwiaty żeńskie zawierające słupki z trzema długimi znamionami. Owocem turzycy piaskowej jest orzeszek znajdujący się wewnątrz oskrzydlonego pęcherzyka przystosowanego do rozsiewania przez wiatr. Na podstawie: Z. Podbielkowski, M. Podbielkowska, Przystosowania roślin do środowiska, Warszawa 1992.

Uzupełnij zdania 1. i 2. tak, aby były prawdziwe – wpisz na początku zdania rodzaj rozmnażania turzycy piaskowej (wegetatywne lub generatywne), a następnie dokończ zdanie: przedstaw uzasadnienie, że od podanego rodzaju rozmnażania zależy przetrwanie na wydmach tego gatunku.

1. Rozmnażanie ……………………………… umożliwia szybkie opanowanie nowego siedliska i utrzymanie lokalnej populacji, ponieważ …………………………….…………….… …………………………………………………………………………………………….…….. …………………………………………………………………………………………….……..

2. Rozmnażanie ……………………………… warunkuje zachowanie zróżnicowania genetycznego osobników, ponieważ …………………………..………………………………… …………………………………………………………………………………………….…….. …………………………………………………………………………………………….……..

Pokaż odpowiedź

Schemat punktowania

2 p. – za prawidłowe przyporządkowanie rodzaju rozmnażania do każdego z dwóch zdań i ich poprawne uzasadnienie odnoszące się do cech roślin lub cech wybranego sposobu rozmnażania warunkujących przetrwanie gatunku na wydmach.

1 p. – za właściwe przyporządkowanie i właściwe uzasadnienie tylko jednej odpowiedzi.

0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.

Przykładowe rozwiązania

1. Rozmnażanie wegetatywne umożliwia szybkie opanowanie nowego siedliska i utrzymanie lokalnej populacji ponieważ:

• długie i rozgałęzione kłącza kotwiczą roślinę w niestabilnym podłożu.

• system podziemnych pędów powoduje, że roślina jest silna konkurencyjnie wobec innych gatunków (, które mogą pojawić się na wydmach, np. perz).

• jest wytwarzana duża liczba identycznych osobników przystosowanych do konkretnego środowiska.

• kłącza szybko się rozrastają, co pozwala roślinie opanować duży obszar,

2. Rozmnażanie generatywne warunkuje zachowanie zróżnicowania genetycznego osobników ponieważ:

• podczas mejozy powstają na jednej roślinie zróżnicowane gametofity, które produkują potem zróżnicowane gamety.

• w procesie zapłodnienia uczestniczą zróżnicowane genetycznie gamety.

• dyspersja nasion umożliwia wymianę genów pomiędzy odległymi populacjami.

• powstawanie gamet i zapłodnienie to procesy, w wyniku których dochodzi do rekombinacji materiału genetycznego i osobniki potomne różnią się od osobników macierzystych. 11