Zadanie 9. (0–3)
Treść
Na rysunku przedstawiono pełny wzór strukturalny cząsteczki trehalozy, związku organicznego powszechnego w przyrodzie. Substancja ta topi się w temperaturze powyżej 200 ºC, znacznie słabiej niż sacharoza i glukoza rozpuszcza się w wodzie, i w dużo mniejszym stopniu od nich pochłania wodę (jest mniej higroskopijna). Trehaloza pełni różnorodne funkcje w organizmach roślin i zwierząt. Jest materiałem zapasowym, chroni komórki przed zamarznięciem, stabilizuje strukturę białek, wchodzi w skład ściany komórkowej bakterii, grzybów i roślin, jest obecna w kutikuli oraz hemolimfie owadów. Zbadano, że poziom trehalozy w hemolimfie owadów rośnie po pierwszych przymrozkach.
a) Wśród podanych w nawiasach terminów podkreśl te, które trafnie uzupełniają poniższy tekst. Trehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona z (heksoz / nukleotydów / aminokwasów) połączonych wiązaniem (wodorowym / peptydowym / glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem / dimerem / polimerem).
b) Wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie może być znacznie wyższe niż stężenie glukozy, bez istotnego wpływu na równowagę osmotyczną w organizmie owada.
c) Korzystając z tekstu, wyjaśnij, dlaczego stężenie trehalozy w hemolimfie badanych owadów wzrasta po obniżeniu się temperatury otoczenia poniżej 0 ºC.
Pokaż odpowiedź
Rozwiązanie
Trehalozę zaliczamy do (białek / węglowodanów / kwasów nukleinowych). Składa się ona z (heksoz / aminokwasów / nukleotydów) połączonych wiązaniem (wodorowym / peptydowym / glikozydowym). Pod względem struktury trehaloza jest (monomerem / dimerem / polimerem).
Schemat punktowania:
1 pkt – za poprawne podkreślenie wszystkich czterech terminów
0 pkt – za poprawne podkreślenie mniej niż czterech terminów lub za odpowiedź niepoprawną, lub za brak odpowiedzi
Uwaga:
Podkreślenie więcej niż jednego terminu z danej grupy jest równoznaczne z udzieleniem nieprawidłowej odpowiedzi.
Rozwiązanie:
W odróżnieniu od glukozy, trehaloza jest związkiem słabo absorbującym wodę, dlatego owady mogą tolerować wysokie stężenie tej substancji w hemolimfie, bez odwodnienia tkanek/zaburzenia równowagi osmotycznej/gromadzenia nadmiernej ilości wody w organizmie.
Schemat punktowania:
1 pkt – za podanie wyjaśnienia odnoszącego się do słabych właściwości higroskopijnych trehalozy, w porównaniu z glukozą, i do niezakłócania równowagi osmotycznej organizmu
0 pkt – za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak
Rozwiązanie:
Poziom trehalozy wzrasta, ponieważ jej wysokie stężenie chroni owady przed zamarzaniem/chroni tkanki przed wnikaniem wody i zamarzaniem (jej w tkankach).
Schemat punktowania
1 pkt – za podanie poprawnego wyjaśnienia odnoszącego się do właściwości krioprotekcyjnych trehalozy oraz do zapobiegania zamarzaniu tkanek
0 pkt – za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za jego brak