Zadanie 22.1. (0–1)AI
Dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus) i dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) należą do najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków z rodziny dzięciołów w Europie, dlatego są wymienione w tzw. dyrektywie ptasiej. W naszym kraju oba gatunki są objęte ochroną gatunkową ze wskazaniem ochrony czynnej oraz zostały wpisane do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt”.
Największe populacje obu gatunków w naszym kraju występują w Puszczy Białowieskiej oraz w Karpatach. Dzięcioły te zasiedlają duże, naturalne lub słabo przekształcone kompleksy leśne, w których występują stare i obumierające drzewa oraz rozkładające się drewno. Gniazda budują w dziupli samodzielnie wykutej w spróchniałych drzewach. Nie mają w lasach wielu wrogów – czasami padają ofiarą jastrzębia lub kuny.
Dzięcioł trójpalczasty występuje w borach świerkowych i świerkowo-jodłowych; można go także spotkać w lasach liściastych, ale z odpowiednią domieszką starych lub obumierających drzew iglastych, na których może żerować i gniazdować. Żywi się głównie owadami, zwłaszcza kornikami atakującymi osłabione drzewa. Natomiast dzięcioł białogrzbiety związany jest z lasami liściastymi: łęgami, olsami i grądami na wschodnim niżu oraz buczynami i jaworzynami w górach. Głównym składnikiem jego pokarmu są owady, szczególnie ich larwy żywiące się martwym drewnem. Zjada również nasiona.
Na podstawie: Polska czerwona księga zwierząt, pod red. Z. Głowacińskiego, Warszawa 2001.
Ł. Kajtoch, Karpackie rzadkie dzięcioły, Kwartalnik OTOP, 2011.
Określ, czy te gatunki dzięciołów są klasyfikowane w jednym, czy – w dwóch rodzajach. Odpowiedź uzasadnij.
..............................
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Schemat punktowania
1 p. – za stwierdzenie, że opisane dzięcioły są klasyfikowane w różnych rodzajach i poprawne uzasadnienie, odnoszące się do różnych rodzajowych nazw łacińskich.
0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Gatunki te klasyfikowane są w dwóch rodzajach, ponieważ:
- mają odmienny pierwszy człon nazwy łacińskiej.
- świadczą o tym ich odmienne łacińskie nazwy rodzajowe (Picoides i Dendrocopos).
- dzięcioł trójpalczasty należy do rodzaju Picoides, a białogrzbiety do rodzaju Dendrocopos.
- mają różne nazwy rodzajowe.
Uwaga:
Odpowiedź nie może się odnosić do epitetów gatunkowych, ponieważ na podstawie dwóch różnych epitetów gatunkowych nie można określić, czy gatunki należą do jednego, czy – do dwóch rodzajów.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 14%
Zadanie 22. tworzące drugą wiązkę tematyczną składało się z czterech poleceń, dotyczących różnych działów biologii (klasyfikacja organizmów, ekologia oraz ochrona bioróżnorodności), odnoszących się do tekstu zawierającego informacje o ochronie i ekologii dwóch zagrożonych wyginięciem gatunków dzięciołów występujących w Polsce – dzięcioła trójpalczastego i dzięcioła białogrzbietego. Założeniem tej wiązki było sprawdzenie umiejętności wykorzystania i integracji wiedzy zdobywanej na różnych etapach edukacyjnych do rozwiązywania problemów biologicznych z zakresu wymienionych działów biologii. Trzy z tych zadań okazały się dla zdających bardzo trudne, a niski poziom ich wykonania jest trudny do wyjaśnienia, zważywszy na elementarną wiedzę i umiejętności, które były niezbędne do rozwiązania.
Najbardziej zaskakujący jest bardzo niski poziom wykonania pierwszego zadania tej wiązki – zadania 22.1., odnoszącego się do wymagań z III etapu edukacyjnego, za pomocą którego sprawdzane były wiadomości i umiejętności dotyczące rozumienia zasad klasyfikacji organizmów, znajomości jednostek taksonomicznych oraz binominalnego nazewnictwa organizmów. Rozwiązanie polegało na określeniu i uzasadnieniu, czy opisane gatunki dzięciołów są klasyfikowane w jednym, czy w dwóch rodzajach. Tylko 14% tegorocznych maturzystów poprawnie rozwiązało to zadanie, odnosząc się w różny, ale prawidłowy, sposób do podanych w tekście łacińskich nazw obu gatunków (przykłady A i B).
Przykład A
Przykład B
Większość odpowiedzi zdających była jednak nieprawidłowa, co najprawdopodobniej wynikało z nierozumienia lub nieznajomości zasad klasyfikacji organizmów. Zdający często poprawnie określali, że są to dwa różne rodzaje i odnosili się do gatunkowych nazw łacińskich, ale nie potrafili właściwie uzasadnić, który element tej nazwy jest istotny dla rozróżnienia rodzaju (przykład C).
Przykład C
Pojawiały się też odpowiedzi odnoszące się do zasad klasyfikacji, ale świadczące o niezrozumieniu, że w binominalnym nazewnictwie istotna jest nazwa łacińska lub świadczące nieznajomości hierarchii rang taksonomicznych (przykład D).
Przykład D
Inne odpowiedzi niepoprawne polegały na odnoszeniu się, najczęściej w sposób błędny, do klasyfikacji i jednocześnie do wybranych cech ekologii łączących lub różniących oba gatunki (przykład E).
Przykład E
Jednak najwięcej odpowiedzi błędnych uwzględniało w uzasadnieniu różne opisane w tekście cechy obydwu gatunków, co może świadczyć o nieuważnym przeczytaniu polecenia bądź niezrozumieniu, że dotyczy ono klasyfikacji organizmów. Świadczy o tym przypadkowość argumentów w udzielanych rozwiązaniach (przykłady F i G).
Przykład F
Przykład G
