Zadanie 17.2. (0–2)AI
Na poniższym schemacie przedstawiono budowę przestrzenną cząsteczki tRNA.
Na podstawie: pdb101.rcsb.org
Określ funkcję pełnioną przez ramię akceptorowe oraz funkcję pełnioną przez antykodon cząsteczki tRNA.
Ramię akceptorowe: ..............................
Antykodon: ..............................
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Zasady oceniania
2 pkt – za określenie poprawnej funkcji ramienia akceptorowego, polegającej na przyłączeniu odpowiedniego aminokwasu ORAZ określenie poprawnej funkcji antykodonu, polegającej na parowaniu się z odpowiednim kodonem.
1 pkt – za określenie poprawnej funkcji ramienia akceptorowego ALBO określenie poprawnej funkcji antykodonu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
Ramię akceptorowe – przyłączanie właściwego/specyficznego aminokwasu. Antykodon – łączenie się z właściwym/odpowiednim kodonem.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, nieuwzględniających specyficznego oddziaływania tRNA z mRNA, np. „Antykodon – umożliwia odczytanie informacji genetycznej”, „Antykodon – zawiera informację o przyłączonym aminokwasie”.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 11%
W I obszarze wymagania ogólnego najwięcej trudności sprawiło zdającym zadanie 17.2., które było jednym z trzech zadań o najniższym w całym arkuszu egzaminacyjnym poziomie wykonania – 11%. Wymagało ono zrozumienia zależności między strukturą a funkcją wskazanych elementów budowy cząsteczki tRNA. Zdający mieli określić funkcję ramienia akceptorowego oraz antykodonu – rejonów umieszczonych na przeciwnych końcach cząsteczki tRNA. Maturzyści, aby poprawnie rozwiązać zadanie, musieli wykazać się rozumieniem przebiegu procesu translacji, gdyż w tym przypadku analiza dołączonego do zadania schematu obrazującego przestrzenną budowę cząsteczki tRNA tylko w niewielkim stopniu mogła przybliżyć ich do poprawnego rozwiązania (była ona potrzebna do rozwiązania zadania 17.1.). Zdający powinni zauważyć, że cząsteczki tRNA są molekularnymi adaptorami, łączącymi aminokwasy z kodonami, oraz że ramię akceptorowe to krótki jednoniciowy rejon na końcu 3′, z którym zostaje połączony odpowiedni aminokwas, a także, że antykodon jest sekwencją trzech kolejnych nukleotydów, które wiążą, poprzez tworzenie par zasad, komplementarny kodon w cząsteczce mRNA. Wierność syntezy białka wymaga dokładnego rozpoznania trójnukleotydowych kodonów mRNA. Kluczowym elementem poprawnych rozwiązań było odniesienie się do przyłączania swoistych aminokwasów i oddziaływania antykodonu tRNA ze swoistymi kodonami, czego niejednokrotnie brakowało w rozwiązaniach niepoprawnych, np.
Ramię akceptorowe: umożliwia przyłączenie aminokwasu; przenosi aminokwasy na miejsce
translacji; Antykodon: łączy się z mRNA; określa aminokwas.5
Zdający często udzielali także odpowiedzi bardzo ogólnych, nieuwzględniających oddziaływania tRNA z mRNA, np.
Antykodon: pozwala na odczytywanie informacji genetycznej, umożliwia odczytanie kodu.
Liczne były także rozwiązania zawierające błędy merytoryczne wskazujące na brak podstawowej wiedzy o procesie translacji, np.:
Antykodon: jest komplementarny do nici kodującej i pozwala na dołączenie odpowiedniego
aminokwasu w czasie translacji.
5 W ramkach zamieszczono przykładowe odpowiedzi udzielone przez zdających z zachowaniem oryginalnej pisowni.
Antykodon podczas translacji na zasadzie komplementarności nie łączy się z nicią kodującą DNA, tylko z odpowiednim fragmentem mRNA – antykodonem.
Antykodon: komplementarny do niego aminokwas zostanie przyłączony do ramienia
akcpetora.
Aminokwas nie ma sekwencji nukleotydowej, aby mógł być komplementarny do antykodonu. To enzym – syntetaza aminoacylo-tRNA przyłącza aminokwas do właściwego tRNA.