Zadanie 7.3. (0–1)AI
Pełnik europejski (Trollius europaeus) to roślina zielna występująca głównie na mokrych łąkach, przy brzegach strumieni oraz w wilgotnych lasach liściastych. Mimo że roślina produkuje dużo nasion, rzadko spotyka się siewki w sąsiedztwie kęp pełnika, gdyż ich rozwojowi nie sprzyja konkurencja ze strony innych gatunków łąkowych. Odsłanianie gleby wokół kęp pełnika sprawia, że łatwiej zachodzi kiełkowanie jego nasion. Stanowiska pełnika chroni się także poprzez regularne koszenie łąk, co zmniejsza udział gatunków ekspansywnych, takich jak np. pokrzywa zwyczajna lub ostrożeń polny. W Polsce pełnik jest objęty ochroną gatunkową.
Kwiaty pełnika są okazałe, żółte i zapylane głównie przez kilka gatunków muchówek z rodzaju Chiastocheta. Muchówki wchodzą do kwiatu, gdzie zjadają pyłek i nektar. W kwiecie dochodzi też do kopulacji tych owadów i składania jaj. Wylęgające się larwy wgryzają się do słupków i wyjadają tam część zawiązków nasion. Przed przepoczwarzeniem larwy wydostają się z kwiatów i spadają na powierzchnię gleby.
Na poniższych ilustracjach przedstawiono pokrój ogólny pełnika oraz – w powiększeniu – typowy liść łodygowy.
Określ typ przeobrażenia występujący u muchówki z rodzaju Chiastocheta. Odpowiedź uzasadnij.
Typ przeobrażenia: ..............................
Uzasadnienie: ..............................
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne określenie typu przeobrażenia muchówki Chiastocheta oraz poprawne uzasadnienie, odnoszące się do występowania wyraźnych różnic między larwą a imago albo odnoszące się do obecności stadium poczwarki.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Typ przeobrażenia:
• zupełne
• całkowite
• holometabolia Uzasadnienie:
• W rozwoju występują zarówno larwa, jak i poczwarka.
• Czerw nie przypomina budową osobnika dorosłego.
• W rozwoju jest poczwarka.
• W czasie rozwoju występują aż cztery różne stadia rozwojowe – jajo, larwa, poczwarka i imago.
• Dochodzi do przepoczwarzenia.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do innego typu larw niż czerw.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 40%
W zadaniu 7.3. zdający mieli określić typ przeobrażenia u muchówki z rodzaju Chiastocheta oraz uzasadnić swoją odpowiedź. W tekście źródłowym znalazły się informacje o obecności poczwarki i występowaniu wyraźnych różnic między larwą i imago, wskazujące jednoznacznie na przeobrażenie zupełne.
Część zdających, którzy nie uzyskali punktu za to zadanie, wskazywało, że jest to przeobrażenie niezupełne, ale w uzasadnieniu opisywali przeobrażenie zupełne, np.:
Typ przeobrażenia: niezupełne Uzasadnienie: młode osobniki nie przypominają z wyglądu i budowy osobników dorosłych.
Część zdających podawała jako typ przeobrażenia błędne określenia tego zjawiska, np.: prosty, złożony albo uzasadniała wybór przeobrażenia zupełnego obecnością larwy.