Zadanie 14.3. (0–1)AI
Dwie grupy uczniów przygotowały takie same zestawy doświadczalne w celu sprawdzenia, od czego zależy aktywność enzymu rozkładającego skrobię, występującego w ślinie. W pięciu probówkach uczniowie umieścili po 1 ml roztworu wodnego o określonym pH (4–8). Następnie do każdej probówki dodali 1 ml rozcieńczonego kleiku przygotowanego ze skrobi ziemniaczanej, do którego dosypali odrobinę soli kuchennej (NaCl). Pierwsza grupa umieściła probówki w łaźni wodnej o temperaturze 30 ºC, natomiast druga – w łaźni o temperaturze 37 ºC. Do każdej probówki uczniowie dodali po 1 ml świeżej śliny, wymieszali zawartość i następnie, w odstępach jednominutowych, pobierali z mieszaniny w każdej probówce po jednej kropli roztworu i sprawdzali, czy cała skrobia została już rozłożona. Wyniki zebrali w tabeli.
| pH roztworu | Czas rozkładu skrobi [min] | |
|---|---|---|
| temperatura 30 ºC | temperatura 37 ºC | |
| 4 | 18 | 14 |
| 5 | 14 | 9 |
| 6 | 8 | 4 |
| 7 | 6 | 3 |
| 8 | 7 | 4 |
Określ, w jaki sposób uczniowie mogli sprawdzić podczas doświadczenia, czy cała skrobia została już rozłożona. Uwzględnij nazwę użytego odczynnika oraz efekt jego działania.
..............................
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Schemat punktowania
1 p. – za poprawne opisanie wykorzystania odczynnika do wykrycia obecności skrobi, uwzględniające nazwę odczynnika oraz obserwowany efekt, czyli określoną zmianę zabarwienia do odczytania wyników doświadczenia.
0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązanie
- Należy do każdej pobranej próbki dodać odczynnik, np. kroplę płynu Lugola i następnie obserwować zmiany zabarwienia roztworu. Jeżeli pojawi się kolor niebieski / granatowy, to skrobia nie została jeszcze strawiona w danej próbce.
Uwaga:
Dopuszczalne nazwy odczynnika: jodyna / I2 w KI.
Nie uznaje się podania w odpowiedzi jako nazw odczynnika: jodoform, jod.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 43%
Trudne okazało się również zadanie 14.3., w którym należało określić, w jaki sposób można było podczas doświadczenia sprawdzić, czy cała skrobia została już rozłożona – czyli zaprojektować etap doświadczenia. W poleceniu znajdowało się uszczegółowienie wskazujące na uwzględnienie nazwy użytego odczynnika oraz efekt jego działania. Wielu zdających, którzy nie uzyskali punktu za to zadanie, podawało jedynie, iż należy użyć płynu Lugola, który barwi skrobię na granatowo i w żaden sposób nie odnosiło się do postawionego w poleceniu problemu, czyli sprawdzenia, czy cała skrobia została strawiona. Pojawiały się także odpowiedzi nieprecyzyjne lub świadczące o braku wiedzy dotyczącej wykrywania skrobi, np.:
Uczniowie mogli sprawdzić czy cała skrobia została rozłożona dzięki płynowi Lugola. Jeżeli cała skrobia zostałaby rozłożona płyn Lugola byłby bezbarwny. Aby sprawdzić, czy cała skrobia została rozłożona uczniowie mogli dodać kilka kropli zagęszczonego kleiku skrobiowego - jeżeli pojawiłoby się ciemnogranatowe zabarwienie oznaczałoby to, że w probówce nadal znajduje się skrobia, jeżeli nie zaobserwowaliby zmian, to oznaczałoby, ze skrobia została rozłożona.
Warto podkreślić, że umiejętność sprawdzania obecności skrobi w produktach spożywczych jest wyszczególniona także w wymaganiach z III etapu kształcenia, a zadania oparte na podobnych doświadczeniach pojawiały się już kilkakrotnie w arkuszach maturalnych.