Zadanie 22.4. (0–1)AI
Dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus) i dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) należą do najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków z rodziny dzięciołów w Europie, dlatego są wymienione w tzw. dyrektywie ptasiej. W naszym kraju oba gatunki są objęte ochroną gatunkową ze wskazaniem ochrony czynnej oraz zostały wpisane do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt”.
Największe populacje obu gatunków w naszym kraju występują w Puszczy Białowieskiej oraz w Karpatach. Dzięcioły te zasiedlają duże, naturalne lub słabo przekształcone kompleksy leśne, w których występują stare i obumierające drzewa oraz rozkładające się drewno. Gniazda budują w dziupli samodzielnie wykutej w spróchniałych drzewach. Nie mają w lasach wielu wrogów – czasami padają ofiarą jastrzębia lub kuny.
Dzięcioł trójpalczasty występuje w borach świerkowych i świerkowo-jodłowych; można go także spotkać w lasach liściastych, ale z odpowiednią domieszką starych lub obumierających drzew iglastych, na których może żerować i gniazdować. Żywi się głównie owadami, zwłaszcza kornikami atakującymi osłabione drzewa. Natomiast dzięcioł białogrzbiety związany jest z lasami liściastymi: łęgami, olsami i grądami na wschodnim niżu oraz buczynami i jaworzynami w górach. Głównym składnikiem jego pokarmu są owady, szczególnie ich larwy żywiące się martwym drewnem. Zjada również nasiona.
Na podstawie: Polska czerwona księga zwierząt, pod red. Z. Głowacińskiego, Warszawa 2001.
Ł. Kajtoch, Karpackie rzadkie dzięcioły, Kwartalnik OTOP, 2011.
Zaznacz w tabeli rodzaj ochrony – czynną (C) lub bierną (B) – który reprezentują wymienione działania podjęte w celu ochrony opisanych gatunków dzięciołów.
| Rodzaj ochrony | |||
|---|---|---|---|
| 1. | Wpisanie do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt”. | C | B |
| 2. | Utworzenie rezerwatu ścisłego na terenie występowania populacji danego gatunku dzięcioła. | C | B |
| 3. | Pozostawianie określonej liczby martwych drzew w lasach użytkowanych gospodarczo. | C | B |
Sprawdź się Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Schemat punktowania
1 p. – za właściwe określenie rodzaju ochrony dla wszystkich trzech przykładów działań.
0 p. – za każdą inną odpowiedź lub za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
| Rodzaj ochrony | |||
|---|---|---|---|
| 1. | Wpisanie do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt”. | C | B |
| 2. | Utworzenie rezerwatu ścisłego na terenie występowania populacji danego gatunku dzięcioła. | C | B |
| 3. | Pozostawianie określonej liczby martwych drzew w lasach użytkowanych gospodarczo. | C | B |
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 12%
Analiza rozwiązań zdających wykazała, że najczęstszą przyczyną nieuzyskania punktów za to zadanie było wpisywanie do tabeli więcej niż jednego oznaczenia – najczęściej zdający umieszczali w niej wszystkie siedem liter, co świadczy przede wszystkim o nieuważnym przeczytaniu polecenia, w którym znajdowała się informacja, że opisane są dwie formy ochrony przyrody oraz wskazówka, że należy wpisać oznaczenie literowe wybranej nazwy, czyli jednej. Takie postępowanie świadczy jednocześnie o nieznajomości form ochrony przyrody w Polsce (kilka form nie może mieć jednakowego opisu) oraz, podobnie jak w przypadku zadania 22.4. (opisanego w części komentarza „Pod lupą), o tym, że wiadomości i umiejętności z zakresu poziomu podstawowego IV etapu kształcenia dotyczące ochrony bioróżnorodności zostały opanowane przez maturzystów na bardzo niskim poziomie.
Ostatnie zadanie w tej wiązce – 22.4., które okazało się zadaniem najtrudniejszym w całym arkuszu (poziom wykonania – 12%), odnosiło się do wymagań szczegółowych z poziomu podstawowego dotyczących ochrony różnorodności biologicznej – rozróżniania ochrony biernej i czynnej. Należało określić, które z trzech wymienionych działań podjętych w celu ochrony opisanych gatunków dzięciołów reprezentują ochronę czynną, a które – bierną. Najczęściej występujący błąd polegał na zaliczaniu do ochrony czynnej utworzenie rezerwatu ścisłego na terenie występowania populacji danego gatunku dzięcioła, co ilustruje poniższy przykład.
Wielu zdającym sprawiło problem również określenie, że pozostawianie określonej liczby martwych drzew w lasach użytkowanych gospodarczo jest zabiegiem ochrony czynnej. Można przypuszczać, że problemy maturzystów z poprawnym rozwiązaniem tego zadania wynikały z tego, że zakres treści podstawy programowej dotyczący ochrony bioróżnorodności z zakresu poziomu podstawowego realizowany jest w pierwszej klasie szkoły ponadgimnazjalnej i nie został utrwalony lub powtórzony.