Zadanie 20. (0–1)AI
Różne kaczki: krzyżówki, cyranki, krakwy, świstuny, żyją w tym samym środowisku. W warunkach naturalnych mieszańce tych gatunków spotyka się niesłychanie rzadko, mimo że w wielu przypadkach płodne mieszańce można uzyskać drogą sztucznego zaplemnienia. Upierzenie samic tych gatunków jest do siebie bardzo podobne i kaczory rozpoczynają toki na widok samicy dowolnego gatunku. Kaczory mają zrytualizowane, inne dla każdego gatunku zachowania godowe. Samice reagują pozytywnie tylko na toki właściwe dla ich gatunku. Sekwencje ruchów samca muszą być bardzo dokładnie powtarzane. Odmienna sekwencja ruchów sprawia, że samice nie interesują się samcem lub odlatują. Na podstawie: K. Lorenz, Comparative studies on the behaviour of Anatinae, 2012; P.A. Johnsgard, Behavioral isolating mechanisms in the family Anatidae, „Proc. XIII Intern. Ornithol. Congr.”, 1963. Wyjaśnij, odnosząc się do biologicznej koncepcji gatunku, dlaczego kaczki opisane w tekście nie są zaliczane do jednego gatunku, pomimo że można je skrzyżować. EBIP-R0_100
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające: 1) biologiczną koncepcję gatunku – zachowanie odrębności pul genowych lub brak krzyżowania się osobników z dwóch populacji oraz 2) argumentację, że kaczki nie spełniają tej definicji ze względu na izolację behawioralną.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
• Kaczki wymienione w tekście należą do różnych gatunków biologicznych, ponieważ między wymienionymi kaczkami nie zachodzi przepływ genów, dlatego że mają one inne zachowania godowe i nie krzyżują się w naturze, dzięki czemu możliwe jest zachowanie odrębności pul genowych wymienionych gatunków kaczek.
• Są to różne gatunki biologiczne, ponieważ dzięki mechanizmom izolacji prezygotycznej (behawioralnej) w środowisku naturalnym osobniki wymienionych w tekście gatunków kaczek nie krzyżują się, a więc nie dochodzi do przepływu genów. Przepływ genów możliwy jest tylko w obrębie jednego gatunku.
• Ponieważ samice nie akceptują toków samców, a więc się nie krzyżują, a gatunek biologiczny to populacja swobodnie krzyżujących się osobników, kaczki te należą do różnych gatunków biologicznych.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 10%
Zadanie 20., które poprawnie rozwiązało tylko 10 % zdających, wymagało wyjaśnienia, dlaczego różne kaczki (krzyżówki, cyranki, krakwy, świstuny), żyjące w tym samym środowisku nie są zaliczane do jednego gatunku, mimo że w wielu przypadkach można uzyskać ich płodne mieszańce drogą sztucznego zapłodnienie. W rozwiązaniu należało uwzględnić biologiczną koncepcję gatunku. Formułując odpowiedź, maturzyści powinni określić hipotezę, do której odrzucenia należy zanegować obserwację, implikowaną przez tę hipotezę. Przykładowa poprawna odpowiedź:
Gatunek biologiczny to populacja swobodnie krzyżujących się osobników i wydających płodne potomstwo, wymienionych w tekście kaczek, nie można zaliczyć do jednego gatunku, dlatego że mają one inne zachowania godowe i nie krzyżują się w naturze, a więc nie dochodzi do przepływu genów. Przepływ genów możliwy jest tylko w obrębie jednego gatunku.
Podobnie jak w zadaniu 19.4. duża grupa maturzystów pomijała treść hipotezy – biologicznej koncepcji gatunku odnosząc się tylko do obserwacji, np.:
Opisane kaczki mają inne zachowania godowe – samice reagują pozytywnie tylko na toki właściwe dla ich gatunku, nie dochodzi więc do ich krzyżowania się.
Te kaczki nie są zaliczane do jednego gatunku, gdyż występuje między nimi izolacja prezygotyczna, która przejawia się odmiennymi zachowaniami godowymi i dlatego można je skrzyżować tylko drogą sztucznego zaplemnienia.
Rzadziej pojawiały się odpowiedzi zawierające nietrafną lub nieprecyzyjną negację obserwacji, np.:
Gatunek to osobniki o danej puli genowej, które mogą się ze sobą krzyżować dając płodne potomstwo, płodne potomstwo przedstawionych kaczek można uzyskać drogą sztucznego zaplemnienia.
W wielu rozwiązaniach przedstawionego w zadaniu problemu, odnoszącego się do szczegółowo opisanej w podstawie programowej podstawowej treści z zakresu ewolucjonizmu, ujawniły się braki w rozumieniu fundamentalnych procesów ewolucji, np.:
Kaczki te nie są zaliczane do jednego gatunku pomimo, że można je rozmnażać, ponieważ różnią się znacznie między sobą doborem płciowym, co skutkuje różnicami w genomach tych gatunków, co klasyfikuje je na osobne gatunki”.