Zadanie 1.2. (0–1)
Treść
Akwaporyna jest białkiem transportującym wodę przez błonę komórkową. Występuje m.in. w komórkach nabłonka kanalików zbiorczych nefronu człowieka – tworzy kanały białkowe w błonie komórkowej. Kierunek transportu wody wynika z różnicy jej stężeń między cytozolem komórki nabłonka a światłem kanalika nefronu. Akwaporyna powstaje dzięki ekspresji genu AQP2 leżącego na chromosomie 12 i składa się z czterech łańcuchów polipeptydowych, z których każdy jest zbudowany z 271 reszt aminokwasowych. Mutacje w genie AQP2 mogą powodować powstawanie niefunkcjonalnej akwaporyny, co jest przyczyną moczówki prostej nerkowej. Na poniższym schemacie przedstawiono strukturę przestrzenną cząsteczki akwaporyny – widok ogólny (z boku, A) oraz widok od strony cytoplazmatycznej (z dołu, B). A B Na podstawie: F. Ando i S. Uchida, Activation of AQP2 Water Channels Without Vasopressin: Therapeutic Strategies for Congenital Nephrogenic Diabetes Insipidus, „Clinical and Experimental Nephrology” 22(3), 2018;
A. Frick i in., X-ray Structure of Human Aquaporin 2 and Its Implications for Nephrogenic Diabetes Insipidus and Trafficking, „PNAS” 111(17), 2014.
Rozstrzygnij, czy transport wody z udziałem akwaporyny to transport aktywny, czy – 0–1 bierny. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie: ..................................................................................................................... Uzasadnienie: .........................................................................................................................
Pokaż odpowiedź
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do transportu wody dzięki gradientowi stężeń lub bez nakładu energii.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi. Rozstrzygnięcie: Bierny Przykładowe uzasadnienia
• W tym przypadku transport zachodzi dzięki różnicy stężeń wody po dwóch stronach błony.
• Transport wody przez akwaporyny nie wymaga bezpośredniego nakładu energii, np. sprzęgnięcia transportu z hydrolizą ATP, ale działa na zasadzie dyfuzji wspomaganej.
• Bierny transport wody zachodzi ze środowiska o niższym stężeniu soli (związków osmotycznie czynnych) do tego o wyższym stężeniu soli. 1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. z 2024 r. poz. 1019). Próbny egzamin maturalny z biologii – styczeń 2026 r.