Zadanie 18. (0–3)
Treść
Na początku XX wieku angielscy genetycy przeprowadzili krzyżówkę, dzięki której odkryto zjawisko sprzężenia genów. Skrzyżowali odmianę grochu cukrowego o kwiatach fioletowych i podłużnych ziarnach pyłku z odmianą o kwiatach czerwonych i okrągłych ziarnach pyłku. W pokoleniu F1 uzyskali wyłącznie rośliny o kwiatach fioletowych i podłużnych ziarnach pyłku, co wskazywało na dominację allelu warunkującego fioletową barwę kwiatów i allelu warunkującego podłużny kształt ziaren pyłku. Jednak wynik krzyżówki roślin z pokolenia F1, uzyskany w pokoleniu F2, był różny od oczekiwanego, zgodnego z II prawem Mendla. Wyniki krzyżówki podwójnych heterozygot z pokolenia F1 przedstawiono w tabeli. Fenotypy F2 kwiaty fioletowe kwiaty czerwone kwiaty fioletowe kwiaty czerwone i pyłek podłużny i pyłek podłużny i pyłek okrągły i pyłek okrągły liczba roślin 4831 391 390 1338 udział % 69,5 5,6 5,6 19,3 Na podstawie: T. A. Brown, Genomy, Warszawa 2001. a) Zapisz rodzaje fenotypów i ich stosunek liczbowy, który wystąpiłby w pokoleniu F2, gdyby geny warunkujące te cechy grochu nie były ze sobą sprzężone. b) Odwołując się do genotypów krzyżowanych osobników, wyjaśnij, dlaczego obliczenie na podstawie przedstawionych wyników krzyżówki, że odległość między tymi genami wynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu. c) Przyjmij założenie, że między allelami warunkującymi fioletowy kolor kwiatów i podłużny kształt ziaren pyłku istnieje sprzężenie całkowite (odległość bliska 0 cM). Zapisz krzyżówkę osobników z pokolenia F1 i na podstawie jej wyników określ rozkład fenotypów w pokoleniu F2.
Uwaga:
Do oznaczenia alleli użyj liter:
• A i a** – dla alleli warunkujących barwę kwiatów
• B i b** – dla alleli warunkujących kształt ziaren pyłku. Krzyżówka
Pokaż odpowiedź
Rozwiązanie:
kwiaty fioletowe i pyłek podłużny: 9 kwiaty fioletowe i pyłek okrągły: 3 kwiaty czerwone i pyłek podłużny: 3 kwiaty czerwone i pyłek okrągły: 1
Schemat punktowania:
1 pkt – za poprawne przedstawienie rozkładu fenotypów
0 pkt – za podanie nieprawidłowego rozkładu fenotypów lub podanie jedynie ich stosunku liczbowego bez określenia rodzaju fenotypów, lub za brak odpowiedzi 18.b) (0–1)
Rozwiązanie:
• Obliczenie takie oparte byłoby na błędnym założeniu, ponieważ nie jest to krzyżówka testowa, tylko krzyżówka heterozygot, więc udział procentowy osobników, które są rekombinantami, nie odzwierciedla udziału gamet, które powstały po procesie crossing- over.
• Nie można oprzeć się na takim wyniku, ponieważ po skrzyżowaniu heterozygot osobniki, które są rekombinantami, występują także wśród posiadających cechy dominujące.
Schemat punktowania:
1 pkt – za poprawne uzasadnienie, że wyliczenie, zgodnie z którym, odległość tych genów na chromosomie wynosi 11,2 cM, oparte byłoby na błędnym założeniu
0 pkt – za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi 18.c) (0–1)
Rozwiązanie:
(AB/ab x AB/ab) AB ab AB AB/AB AB/ab ab AB/ab ab/ab 3 : 1 – kwiaty fioletowe i pyłek podłużny : kwiaty czerwone i pyłek okrągły
Schemat punktowania:
1 pkt – za określenie właściwego stosunku liczbowego fenotypów na podstawie poprawnie zapisanej krzyżówki (w krzyżówce może występować inny sposób zapisu gamet, ale widoczne jest, że zdający rozumie, że geny te występują zawsze razem w gamecie)
0 pkt – za określenie niewłaściwego stosunku liczbowego fenotypów, niezależnie od wykonanego zapisu krzyżówki