Zadanie 21.3. (0–1)
Treść
W 1963 r. u południowych wybrzeży Islandii, na skutek serii erupcji wulkanicznych, wyłoniła się z morza niewielka wyspa Surtsey. Wyspa jest całkowicie izolowana przez ocean, a od Islandii oddziela ją 32 km otwartego morza. Od samego początku powstania Surtsey została objęta ścisłą ochroną oraz zakazem wstępu, dzięki czemu stała się ważnym miejscem badań, m.in. procesów kolonizacyjnych. Już w 1965 r. odnaleziono pierwszą roślinę nasienną, która wyrosła na wyspie. Była nią jednoroczna rukwiel nadmorska (Cakile maritima). Wkrótce potem pojawiły się inne rośliny. Ptaki początkowo wykorzystywały wyspę jako miejsce odpoczynku podczas wędrówek. Pojedynczo gniazdowały na klifach. W 1986 r. pojawiły się jednak pierwsze ślady gniazdowania mew na zupełnie nagiej lawie. Diaspory (nasiona, owoce i inne części roślin służące do ich rozmnażania i rozprzestrzeniania się) dostały się na wyspę za pomocą zwierząt (zoochoria), wiatru (anemochoria) lub zostały przyniesione przez wodę (hydrochoria). Na wykresie przedstawiono ilościowe zestawienie trzech sposobów kolonizacji wyspy Surtsey przez rośliny. 60 hydrochoria 50 zoochoria anemochoria 40 30 20 10 0 1960 1970 1980 1990 2010 2000 rok Na podstawie: P. Wąsowicz, Kolonizacja Surtsey – młodej, wulkanicznej wyspy na północnym Atlantyku, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych”, t. 64, nr 2 (307).
Wyjaśnij, w jaki sposób do rozprzestrzeniania roślin na wyspie przyczyniły się ptaki. W odpowiedzi uwzględnij cechy diaspor tych roślin. ……………...………………………....................……………………………….……………... ……………...………………………....................……………………………………………… ……………...………………………....................……………………………………………… ……………...………………………....................……………………………………………… ……………...………………………....................……………………………………………… ……………...………………………....................………………………………………………
Pokaż odpowiedź
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające jedną z następujących cech diaspor: zawartość substancji pokarmowych, odporność na działanie enzymów trawiennych, zachowanie zdolności kiełkowania po przejściu przez układ pokarmowy lub obecność elementów czepnych.
0 p. – za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Owoce zawierające nasiona mogą stanowić pokarm dla ptaków i dlatego diaspory mogą
• być transportowane w układzie pokarmowym ptaków na teren wyspy. Nasiona po zjedzeniu owocu przez ptaka nie są trawione w układzie pokarmowym
• i mogą być przenoszone na inne tereny, gdzie są usuwane z odchodami. Nasiona niektórych roślin zachowują zdolność kiełkowania po przejściu przez przewód
• pokarmowy ptaków i dlatego mogą być rozprzestrzeniane przez ptaki. Diaspory wielu gatunków mogą przyczepiać się do piór ptaków i odpadać w różnych
• miejscach wyspy, przyczyniając się do rozprzestrzeniania tych roślin.