Zadanie 4.2. (0–1)

Matura, czerwiec 2026 · IX.5 Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się roślin

Treść

Pando to północnoamerykański las złożony z jednego gatunku drzewa liściastego – topoli osikowej (Populus tremuloides), a zarazem jest to jeden organizm – jeden osobnik rozmnażający się wegetatywnie. Na pędach Pando wyrastają wyłącznie kwiaty męskie. Pando jest jednym z najstarszych i najcięższych organizmów na Ziemi. Ma około 47 tysięcy pędów wyrastających ze wspólnego systemu korzeniowego. Większość pni obumiera po około 130 latach. Jeleniowate i inne zwierzęta roślinożerne odżywiają się młodymi odrostami Pando. Według naukowców ten las powoli zamiera. Zamieranie tego lasu zbiegło się w czasie z większą aktywnością ludzi – wytępiono na tym terenie duże drapieżniki, a w okolicy wybudowano domki letniskowe i zakazano polowań na jeleniowate. Poniższe zdjęcie przedstawia fragment Pando w okresie jesiennym. Na podstawie: D. Shultz, One of the World’s Largest Organisms Is Shrinking. Mule Deer Are Eating Away the Pando Aspen Clone, „Science”, 2018. Fotografia: www.fs.usda.gov

Rozstrzygnij, czy ziarna pyłku wytwarzane przez jednego osobnika rośliny nasiennej 0–1 są jednakowe, czy – odmienne genetycznie. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przemiany faz jądrowych. Rozstrzygnięcie: ..................................................................................................................... Uzasadnienie: .........................................................................................................................

Rycina do zadania 4.2
Pokaż odpowiedź

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odnoszącym się do przemiany faz jądrowych.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi. Rozstrzygnięcie odmienne Przykładowe uzasadnienia

• Powstają z mejospor.

• Ziarna pyłku to gametofity, rozwijające się z mikrospor, a mikrospory powstają na drodze mejozy, której towarzyszy crossing-over.

• W czasie powstawania zarodników, z których powstają ziarna pyłku, dochodzi do losowego rozchodzenia się chromosomów homologicznych / chromatyd siostrzanych o różnych zestawach alleli.

Uwaga:

Nie uznaje się odpowiedzi, w której zdający odnosi się do ziarna pyłku jako do struktury powstałej bezpośrednio na drodze mejozy.

Podaj imię i e-mail, żeby zapisywać swoje odpowiedzi: