Zadanie 5. (0–1)
Treść
Czereśnia (Prunus avium) jest drzewem naturalnie występującym w polskich lasach, a także drzewem owocowym uprawianym w sadach. W warunkach naturalnych czereśnie osiągają do 30 metrów wysokości. Owoce czereśni mają mięsisty mezokarp i zdrewniały endokarp. Powierzchnia egzokarpu – skórki jest pokryta substancjami woskowymi. Poniżej przedstawiono fotografię owoców czereśni (A) oraz schemat budowy owocu w przekroju podłużnym (B). Uwaga: nie zachowano wspólnej skali fotografii i schematu. A B zarodek łupina nasienna owocnia: endokarp mezokarp egzokarp Na podstawie: www.ekologia.pl; Fotografia i schemat: Wikimedia Commons. Wykaż związek między budową owocu czereśni a sposobem rozprzestrzeniania się tej rośliny w środowisku naturalnym. 0–1
Pokaż odpowiedź
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne wykazanie związku między budową owocu czereśni a sposobem jej rozprzestrzeniania, odnoszące się do: mięsistych owoców atrakcyjnych dla zwierząt lub do pestki odpornej na enzymy trawienne zwierząt ORAZ do rozprzestrzeniania nasion wraz z odchodami zwierząt (endozoochoria) lub przypadkowo przez zwierzęta.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Mięsiste owoce czereśni są endozoochoryczne – są zjadane przez ptaki, wydalające pestki wraz z odchodami. Próbny egzamin maturalny z biologii – styczeń 2026 r.
• Soczysty mezokarp jest atrakcyjnym dla zwierząt pokarmem, a niestrawione nasiona – połykane razem z mięsistą częścią owocu i usunięte wraz z odchodami – przyczyniają się do rozprzestrzenienia się czereśni w środowisku.
• W środku owocu jest zdrewniała pestka, która chroni nasiono przed strawieniem w układzie pokarmowym ptaków rozprzestrzeniających nasiona.
• Atrakcyjny kolor owoców czereśni zachęca zwierzęta do ich zjedzenia, a niestrawione nasiona, chronione przez pestkę, przyczyniają się do rozprzestrzeniania się czereśni.
• Owoce czereśni są wyraźnie widoczne dla ptaków, które się nimi żywią, ale mogą być przypadkowo zgubione przez zwierzę.
• Owoce czereśni są widoczne dla ptaków, niektóre z nich zabierają całe owoce, zjadają jedynie miąższ, a pestki porzucają w miejscach oddalonych od drzewa, które było źródłem owoców – co przyczynia się do rozprzestrzeniania tych roślin w środowisku.