Zadanie 8.1. (0–1)AI
Rozkład materiałów zapasowych zgromadzonych w bielmie nasion jęczmienia zachodzi stopniowo. Bielmo jest zróżnicowane na zewnętrzną warstwę aleuronową, w której znajdują się głównie białka, oraz bielmo skrobiowe, w którym są zgromadzone głównie polisacharydy. We wczesnej fazie kiełkowania nasion są produkowane hormony aktywujące geny kodujące hydrolazy (peptydazę i α-amylazę) wytwarzane przez warstwę aleuronową.
Przeprowadzono doświadczenie, w którym badano wpływ zarodka na wytwarzanie enzymów rozkładających polisacharydy w ziarniaku jęczmienia. Namoczone wcześniej ziarniaki przecięto na dwie części tak, aby tylko w jednej części znajdował się zarodek. Następnie na oddzielnych szalkach zawierających zestalony agarem kleik skrobiowy przygotowano dwie próby:
- próba I – zawierała połówki ziarniaków z zarodkiem
- próba II – zawierała połówki ziarniaków bez zarodka
W obu próbach połówki ziarniaków umieszczono powierzchnią przecięcia do podłoża. Po czterech dniach naniesiono na podłoże kilka kropli roztworu płynu Lugola. Zaobserwowano, że jedynie wokół połówek ziarniaków zawierających zarodki podłoże nie zabarwiło się na granatowo.
Wyniki doświadczenia przedstawiono schematycznie na poniższym rysunku.
Sformułuj wniosek na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia.
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Zasady oceniania
1 pkt – za sformułowanie poprawnego wniosku, odnoszącego się do pobudzania przez zarodek w ziarniaku jęczmienia syntezy enzymów rozkładających polisacharydy.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań za 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
• Obecność zarodka stymuluje wytwarzanie enzymów rozkładających polisacharydy w ziarniaku jęczmienia.
• Zarodek w ziarniaku jęczmienia pobudza syntezę enzymu α-amylazy.
• Zarodek jest konieczny do tego, żeby w ziarniaku jęczmienia były wytwarzane enzymy rozkładające skrobię.
• Zarodek w badanym nasieniu wpływa pozytywnie na syntezę α-amylazy w ziarniaku.
Uwaga:
Nie uznaje się wniosków: ➢ zbyt ogólnych, np. „Zarodek wpływa na syntezę enzymu” ➢ zawierających tylko opis wyników, np. „W obecności zarodka skrobia została rozłożona, o czym świadczy żółte zabarwienie po dodaniu płynu Lugola” ➢ nie wynikających bezpośrednio z przedstawionych wyników doświadczenia, np. „Zarodek jęczmienia wytwarza hormony, które aktywują geny kodujące hydrolazy rozkładające skrobię” ➢ dotyczących braku zarodka lub wytwarzania przez zarodek enzymów trawiących polisacharydy.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 22%
Zadanie 8.1. było jednym z trudniejszych zadań w całym arkuszu egzaminacyjnym (poziom wykonania zadania – 22%). W odpowiedzi do tego zadania oczekiwano od zdających zwięzłego i krótkiego wniosku odnoszącego się do problemu badawczego podanego w opisie doświadczenia i wynikającego bezpośrednio z przedstawionych wyników badań. Wniosek powinien określać kierunek wpływu zarodka na syntezę enzymów rozkładających polisacharydy w ziarniaku pszenicy, np.: Zarodek w ziarniaku jęczmienia pobudza syntezę enzymu rozkładającego skrobię.
Nieprawidłowe rozwiązania zdających można zaklasyfikować do czterech kategorii:
• wnioski niepełne, które nie uwzględniały badanego obiektu, jakim był ziarniak jęczmienia, np.: Zarodek warunkuje wytwarzanie enzymów rozkładających polisacharydy.
• wnioski nieokreślające kierunku wpływu, np.: Obecność zarodka wpływa na wytwarzanie enzymów rozkładających skrobię w ziarniakach jęczmienia.
• odpowiedzi niebędące wnioskami, ale stanowiące jedynie odczyt wyników przedstawionych na rysunku (zdający opisuje to, co widzi na rysunku), np.: W obecności zarodka z ziarniaka jęczmienia skrobia nie została rozłożona, o czym świadczy zabarwienie po dodaniu płynu Lugola.
• wnioski nieuprawnione, czyli takie, których nie da się sformułować na podstawie przedstawionych wyników doświadczenia, a które wymagałyby przeprowadzenia dodatkowych badań, np.: Zarodek jęczmienia wytwarza hormony, które aktywują geny kodujące hydrolazy rozkładające skrobię.
Część niepoprawnie sformułowanych wniosków odnosiła się do braku zarodka lub zawierała błędy merytoryczne, np.: Brak zarodka w ziarniaku jęczmienia powoduje, że nie wytwarzane są enzymy rozkładające polisacharydy lub Zarodki w ziarniaku jęczmienia wytwarzają enzymy rozkładające polisacharydy w ziarniaku jęczmienia.