Zadanie 15. (0–3)AI
Psy rasy labrador retriever mogą mieć sierść czarną, brązową lub żółtą. Za barwę sierści psów tej rasy odpowiadają dwa niezależnie dziedziczone geny. Każdy z tych genów ma dwa allele.
- Allele pierwszego genu warunkują powstanie pigmentu – allel dominujący E warunkuje jego wytworzenie i powstanie ciemnej sierści, natomiast recesywny allel e w układzie homozygotycznym uniemożliwia wytworzenie pigmentu i sierść pozostaje jasna – żółta.
- Allele drugiego genu są odpowiedzialne za kolor ciemnej sierści – dominujący allel B odpowiada za wytworzenie czarnego barwnika, natomiast recesywny allel b – za barwnik brązowy.
Psy o sierści żółtej mogą mieć różny kolor nosa – może on być ciemny, jeżeli w ich genotypie występuje przynajmniej jeden allel B, albo jasny – gdy nie mają tego allelu.
Skrzyżowano żółtą samicę i brązowego samca mających już szczenięta: czarne, brązowe i żółte.
Na podstawie: www.labrador.org.pl
Zapisz krzyżówkę genetyczną i na jej podstawie podaj oczekiwany stosunek fenotypowy szczeniąt czarnych, brązowych i żółtych w potomstwie opisanej pary psów oraz określ prawdopodobieństwo, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos.
Krzyżówka genetyczna:
Oczekiwany stosunek fenotypowy: ..............................
Prawdopodobieństwo, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos: ..............................
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Zasady oceniania
3 pkt – za poprawne
- zapisanie krzyżówki genetycznej ORAZ
- podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego ORAZ
- określenie prawdopodobieństwa.
2 pkt – za poprawne
- zapisanie krzyżówki genetycznej ORAZ
- podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego ALBO określenie prawdopodobieństwa.
1 pkt – za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
Krzyżówka genetyczna:
| ♂ \ ♀ | eB | eb |
|---|---|---|
| Eb | EeBb (czarny) | Eebb (brązowy) |
| eb | eeBb (żółty) | eebb (żółty) |
| Be | be | |
|---|---|---|
| bE | BbEe | bbEe |
| be | Bbee | bbee |
Oczekiwany stosunek fenotypowy:
- 1 : 1 : 2
- 25% : 25% : 50%
- czarne : żółte : brązowe = 1 : 2 : 1
Prawdopodobieństwo, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos: 50% / 0,5 / ½
Uwaga:
Uznaje się odpowiedzi z następującymi określeniami kolorów sierści: żółta = jasna = biszkoptowa oraz brązowa = czekoladowa.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 45%
Zadanie 15. sprawdzało wiedzę i umiejętności z zakresu genetyki klasycznej. Pełne rozwiązanie zadania wymagało osiągnięcia kolejnych poziomów wykonania zadania, za które można było uzyskać łącznie trzy punkty. Zadanie dotyczyło dziedziczenia koloru
sierści oraz koloru nosa psów rasy labrador retriever. Maksymalną liczbę punktów można było uzyskać za poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej żółtej samicy i brązowego samca mających już szczenięta czarne i brązowe, poprawne podanie oczekiwanego stosunku fenotypowego szczeniąt czarnych, brązowych i żółtych tej pary oraz określenie prawdopodobieństwa, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos. Koniecznym elementem odpowiedzi, za który można było uzyskać jeden punkt było poprawne zapisanie krzyżówki genetycznej. Dwa kolejne punkty przysługiwały za podanie oczekiwanego stosunku fenotypów potomstwa oraz podanie prawdopodobieństwa urodzenia się żółtego szczenięcia z ciemnym nosem. Podstawową trudnością tego zadania było prawidłowe określenie genotypów rodziców – jeżeli zdający nie pokonał tej trudności, to nie mógł prawidłowo wykonać krzyżówki genetycznej i kolejnych części zadania.
Najczęstszym błędem dotyczącym stosunku fenotypów było podanie wartości liczbowych bez podania fenotypów, których te wartości dotyczą. W takim przypadku zakładano, że kolejność fenotypów odpowiada ich kolejności w poleceniu do zadania, tzn. czarne do brązowych do żółtych.
W przypadku określenia prawdopodobieństwa, że żółte szczenię będzie miało ciemny nos, najczęstszym błędem maturzystów było podanie wartości 25%. Taka odpowiedź wynika z obliczenia prawdopodobieństwa urodzenia się żółtych szczeniąt o ciemnym nosie wśród całego potomstwa, a nie – tylko wśród potomstwa, które ma żółty kolor sierści.