Zadanie 17. (0–6)
Treść
Podczas prac w przydomowym ogródku jego właściciel zranił się w dłoń. Powstał skrzep i po kilku godzinach rozwinął się w tym miejscu odczyn zapalny. Po opatrzeniu rany lekarz podał pacjentowi dożylny zastrzyk surowicy przeciwtężcowej. a) Podaj dwie podstawowe funkcje, jakie w organizmie człowieka spełnia proces krzepnięcia krwi.
1. ..................................................................................................................................................
2. .................................................................................................................................................. b) Wyjaśnij, dlaczego w przedstawionej sytuacji lekarz podał surowicę przeciwtężcową i dlaczego surowicy tej nie podaje się doustnie. c) W każdej parze podkreśl po jednym rodzaju odporności uzyskiwanej dzięki podaniu surowicy przeciwtężcowej. swoista / nieswoista czynna / bierna naturalna / sztuczna d) Określ, w jaki sposób można zabezpieczyć się w przyszłości przed rozwojem infekcji na skutek zarażenia się tężcem w podobnych przypadkach skaleczenia ciała. Odpowiedź uzasadnij.
Pokaż odpowiedź
Rozwiązanie:
Proces krzepnięcia krwi:
1. chroni przed infekcjami (scalając przerwane powłoki ciała).
2. zmniejsza utratę krwi z organizmu.
Schemat punktowania:
2 pkt – za prawidłowe podanie dwóch funkcji, jakie w organizmie człowieka pełni proces krzepnięcia krwi
1 pkt – za prawidłowe podanie jednej funkcji, jaką w organizmie człowieka pełni proces krzepnięcia krwi
0 pkt – za podanie funkcji nieprawidłowej lub za brak odpowiedzi 17.b) (0–2)
Rozwiązanie:
• Skaleczenie grozi zakażeniem bakteriami tężca, a podanie surowicy przeciwtężcowej chroni przed ich toksynami/surowica zawiera gotowe przeciwciała, które szybko zaczną zwalczać patogeny.
• Surowicy nie można podawać doustnie, ponieważ w przewodzie pokarmowym przeciwciała (białkowe) w niej zawarte uległyby strawieniu.
Schemat punktowania:
2 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie, dlaczego w omawianej sytuacji należy podać surowicę przeciwtężcową i wyjaśnienie, dlaczego należy ją podać pozajelitowo
1 pkt – za podanie jednego z dwóch prawidłowych wyjaśnień odpowiedzi
0 pkt – za podanie wyjaśnienia nieprawidłowego lub za odpowiedź niepoprawną, lub za brak odpowiedzi 17.c) (0–1)
Rozwiązanie:
swoista / nieswoista czynna / bierna naturalna / sztuczna
Schemat punktowania:
1 pkt – za prawidłowe podkreślenie trzech rodzajów odporności, jakich nabywa się po podaniu surowicy przeciwtężcowej
0 pkt – za prawidłowe podkreślenie tylko dwóch albo jednego rodzaju odporności lub za odpowiedź niepoprawną, lub za brak odpowiedzi 17.d) (0–1)
Rozwiązanie:
Szczepiąc się przeciwko tężcowi, co oznacza czynne nabycie swoistej odporności na tężec/wytworzenie przeciwciał i komórek pamięci (które w przypadku ponownego zakażenia ułatwią jego zwalczenie).
Schemat punktowania:
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie, w jaki sposób można na przyszłość zabezpieczyć się przeciwko rozwojowi infekcji na skutek potencjalnego zarażenia się tężcem
0 pkt – za nieprawidłowe wyjaśnienie lub za brak odpowiedzi