Zadanie 22.2. (0–1)AI
Dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus) i dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) należą do najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków z rodziny dzięciołów w Europie, dlatego są wymienione w tzw. dyrektywie ptasiej. W naszym kraju oba gatunki są objęte ochroną gatunkową ze wskazaniem ochrony czynnej oraz zostały wpisane do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt”.
Największe populacje obu gatunków w naszym kraju występują w Puszczy Białowieskiej oraz w Karpatach. Dzięcioły te zasiedlają duże, naturalne lub słabo przekształcone kompleksy leśne, w których występują stare i obumierające drzewa oraz rozkładające się drewno. Gniazda budują w dziupli samodzielnie wykutej w spróchniałych drzewach. Nie mają w lasach wielu wrogów – czasami padają ofiarą jastrzębia lub kuny.
Dzięcioł trójpalczasty występuje w borach świerkowych i świerkowo-jodłowych; można go także spotkać w lasach liściastych, ale z odpowiednią domieszką starych lub obumierających drzew iglastych, na których może żerować i gniazdować. Żywi się głównie owadami, zwłaszcza kornikami atakującymi osłabione drzewa. Natomiast dzięcioł białogrzbiety związany jest z lasami liściastymi: łęgami, olsami i grądami na wschodnim niżu oraz buczynami i jaworzynami w górach. Głównym składnikiem jego pokarmu są owady, szczególnie ich larwy żywiące się martwym drewnem. Zjada również nasiona.
Na podstawie: Polska czerwona księga zwierząt, pod red. Z. Głowacińskiego, Warszawa 2001.
Ł. Kajtoch, Karpackie rzadkie dzięcioły, Kwartalnik OTOP, 2011.
Na podstawie informacji przedstawionych w tekście, posługując się wymienionymi nazwami organizmów, zapisz łańcuch pokarmowy, w którym dzięcioł trójpalczasty jest konsumentem drugiego rzędu i nie jest konsumentem szczytowym.
..............................
Sprawdź się
Odpowiedz samodzielnie i sprawdź wynik
2
Pokaż odpowiedź z arkuszaPorównaj swoją odpowiedź z kluczem
Schemat punktowania
1 p. – za poprawne zapisanie łańcucha z wykorzystaniem nazw organizmów podanych w tekście.
0 p. – za odpowiedź, która nie spełnia powyższych wymagań, lub za brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
świerk / jodła / drzewo iglaste → kornik → dzięcioł trójpalczasty → jastrząb / kuna
Uwaga:
Nie uznaje się łańcuchów pokarmowych z pierwszym ogniwem „drzewo” (to nie jest nazwa organizmu / taksonu), ani „drzewo liściaste” lub „sosna” bo na nich, według tekstu, ten dzięcioł nie żeruje.
Nie uznaje się łańcuchów pokarmowych ze strzałkami skierowanymi w niewłaściwą stronę lub bez strzałek.
Wyjaśnienie AI Rozwiń, aby przeczytać wyjaśnienie
Wytłumacz mi to
Potrzebujesz dodatkowego wyjaśnienia?
1
Zostanie wygenerowane zwięzłe wyjaśnienie zagadnień z pytania: mechanizmu i kontekstu biologicznego odpowiedzi, częstych błędów oraz powiązań z innymi tematami.
Komentarz CKE 17%
Drugim bardzo trudnym zadaniem z tego obszaru okazało się zadanie 22.2. (poziom wykonania – 17%), wchodzące w skład wiązki zadań, którego szczegółowej analizy dokonano w dalszej części komentarza (Problem „pod lupą”).
Drugie zadanie tej wiązki – zadanie 22.2., którego poziom wykonania również był bardzo niski (17%), polegało na zapisaniu, na podstawie informacji przedstawionych w tekście, łańcucha pokarmowego, w którym dzięcioł trójpalczasty jest konsumentem drugiego rzędu i nie jest konsumentem szczytowym. Sukces odnieśli maturzyści, którzy potrafili zapisać łańcuch pokarmowy jako ilustrację zależności pokarmowych w ekosystemie oraz uważnie przeczytali polecenie i dostrzegli, że należy posłużyć się wymienionymi w tekście nazwami organizmów. Poprawnie zapisany łańcuch pokarmowy powinien, zgodnie z wymaganiami zadania, rozpoczynać się od świerku lub jodły, gdyż w tekście znajdowała się informacja, że na tych drzewach iglastych poszukuje pokarmu dzięcioł trójpalczasty. Drugim ogniwem mogły być jedynie korniki, trzecim dzięcioł trójpalczasty, a czwartym kuna lub jastrząb, jak w poniższym przykładzie poprawnej odpowiedzi.
Najczęściej występujący błąd polegał na rozpoczynaniu łańcucha pokarmowego od określenia „drzewo” lub „drewno”, a więc nieuwzględnieniu zawartego w poleceniu wymagania posłużenia się wymienionymi w tekście nazwami organizmów.
Umiejętność zapisywania łańcuchów pokarmowych to również wymaganie z III etapu kształcenia, ale na IV etapie kształcenia zdający powinien wiedzieć, że łańcuch pokarmowy jest tylko elementem skomplikowanej sieci troficznej ekosystemu, którego funkcjonowanie warunkują przepływ energii i krążenie materii. Dlatego też ważny był w rozwiązaniach nie tylko dobór nazw organizmów tworzących łańcuch pokarmowy, ale również prawidłowy sposób ich uszeregowania. Tymczasem wielu zdających zapisywało łańcuchy pokarmowe, świadczące o braku podstawowej wiedzy dotyczącej zasad ich konstruowania, np. bez nazwy organizmu będącego producentem na początku (przykład A) lub zapis ze strzałkami, zwróconymi w niewłaściwym kierunku (przykład B), lub z myślnikami zamiast strzałek (przykład C).
Przykład A
Przykład B
Przykład C
