Zadanie 4.3. (0–1)
Treść
W cyklu komórkowym występują tzw. punkty kontrolne. Są to momenty, w których cykl komórkowy jest zatrzymywany aż do czasu, gdy kluczowe procesy poprzedzające kolejną fazę cyklu komórkowego zostaną zakończone prawidłowo. Geny kodujące cząsteczki uczestniczące w regulacji cyklu komórkowego są szczególnie ważne dla komórki. Jeśli co najmniej jeden z nich jest nieprawidłowy, może to doprowadzić do rozwinięcia się choroby nowotworowej. Poniżej podano najważniejsze punkty kontrolne cyklu komórkowego.
• Punkt kontrolny G1/S – wstrzymuje cykl komórkowy do czasu, aż komórka zgromadzi odpowiedni zasób składników niezbędnych do syntezy DNA. Brak sygnałów świadczących o gotowości komórki sprawia, że punkt kontrolny uniemożliwia rozpoczęcie syntezy DNA.
• Punkt kontrolny G2/M – blokuje rozpoczęcie mitozy do czasu zakończenia replikacji DNA. Jeśli cząsteczki DNA w komórce nie zostały do końca zreplikowane lub są uszkodzone, punkt kontrolny uniemożliwia zajście mitozy.
• Punkt kontrolny metafaza/anafaza – wstrzymuje rozpoczęcie anafazy do czasu prawidłowego przyłączenia się mikrotubul wrzeciona podziałowego do wszystkich kinetochorów. Na poniższym schemacie przedstawiono cykl komórkowy wraz z punktami kontrolnymi. G1 G0 punkt kontrolny metafaza/anafaza Cykl M komórkowy punkt kontrolny G1/S S G2 punkt kontrolny G2/M Na podstawie: E.P. Solomon i in., Biologia, Warszawa 2020.
Określ, do jakich zmian w kariotypie może dojść w wyniku pominięcia punktu 0–1 kontrolnego metafaza/anafaza podczas mitozy.
Pokaż odpowiedź
Zasady oceniania
1 pkt – za poprawne określenie możliwych zmian w kariotypie, które powstają w wyniku pominięcia punktu kontrolnego anafaza/metafaza podczas mitozy, uwzględniające powstanie komórek o niewłaściwej liczbie chromosomów.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe rozwiązania
• Mogą powstać jądra z niewłaściwą liczbą chromosomów.
• Może dojść do powstania aneuploidów.
• Chromosomy nie zostaną prawidłowo rozdzielone do komórek potomnych.